Eucharystiaw Piśmie Świętym

2 Co to znaczy?

Melchizedek, król Szalemu i kapłan Boga Najwyższego, przynosi chleb i wino oraz błogosławi Abrama.

Sama Księga Rodzaju nie mówi tu o Eucharystii. Kościół odczytuje przyniesienie chleba i wina jako zapowiedź własnej ofiary eucharystycznej. Dlatego imię Melchizedeka pojawia się w I Modlitwie eucharystycznej.

2 Co to znaczy?

Izrael wychodzi z niewoli w Egipcie. Ratunek przychodzi przez baranka: jego krew na odrzwiach chroni domy, a mięso zostaje spożyte podczas pośpiesznego, nocnego posiłku.

Bóg nakazuje obchodzić tę noc co roku — i nazywa ją «pamiątką». W Biblii pamiątka to znacznie więcej niż wspomnienie: obrzęd, przez który dawne wyzwolenie staje się udziałem kolejnych pokoleń.

Kościół odczytuje Ostatnią Wieczerzę w świetle Paschy. Jezus nadaje jej nowe znaczenie, ustanawiając Eucharystię. Dlatego Msza nie jest odgrywaniem przeszłości ani rocznicą. Jest pamiątką uobecniającą jedyną Ofiarę Chrystusa.

2 Co to znaczy?

Lud jest głodny i ma pretensje do Mojżesza. Bóg nie odpowiada wykładem, tylko pokarmem: co rano na ziemi pojawia się coś drobnego jak szron. Izraelici pytają „Co to jest?” — i od tego pytania bierze się nazwa manna.

Bóg uczył Izraelitów codziennego zaufania. Zwykle zbierali mannę na dany dzień, lecz szóstego dnia otrzymywali pokarm także na szabat. Część manny zachowano również na pamiątkę dla przyszłych pokoleń.

Kościół widzi w tym zapowiedź: Bóg karmi swój lud w drodze. Jezus wskazuje na siebie jako prawdziwy Chleb z nieba, który daje życie światu.

2 Co to znaczy?

Prorok ucieka, jest u kresu sił i prosi Boga o śmierć. Bóg nie robi mu wymówek. Posyła anioła, który budzi go dotknięciem i podaje podpłomyk i wodę.

Anioł dwukrotnie wzywa Eliasza do jedzenia. Po drugim posiłku prorok wyrusza i umocniony otrzymanym pokarmem idzie przez czterdzieści dni i nocy do Horebu. Scena Eliasza pomaga zrozumieć Eucharystię jako pokarm na drogę. Wiatyk to Komunia Święta udzielana osobie znajdującej się w niebezpieczeństwie śmierci. Nazwa pochodzi od łacińskiego określenia zaopatrzenia na drogę.

2 Co to znaczy?

Nad Jeziorem Galilejskim zbiera się tłum. Jest pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby — i wszyscy jedzą do sytości, a ułomkami napełniają dwanaście koszów.

Warto zauważyć same gesty: wziął chleb, odmówił dziękczynienie, rozdał. Dokładnie te same czynności powtórzą się w Wieczerniku i powtarzają się dzisiaj przy każdym ołtarzu.

To wydarzenie nie jest osobną historią. Zaraz po nim ludzie idą za Jezusem, a On zaczyna w Kafarnaum mowę o prawdziwym chlebie z nieba — cud jest wstępem do tego, co powie.

2 Co to znaczy?

Te słowa Jezusa prowadzą nas do serca tajemnicy Eucharystii. Nazywa siebie chlebem życia i zapowiada, że da swoje Ciało za życie świata. Mówi, że Jego Ciało jest prawdziwym pokarmem, a Jego Krew prawdziwym napojem. Obiecuje też: kto je spożywa, trwa w Nim, a On w tym człowieku.

Słowa te budzą wśród słuchaczy zdumienie i sprzeciw. Pytają: „Jak on może nam dać <swoje> ciało do jedzenia?” (J 6,52). Wielu uczniów odchodzi (J 6,66), ponieważ trudno im przyjąć tę naukę.

Kościół odczytuje te słowa w świetle Ostatniej Wieczerzy: Jezus daje nam w Eucharystii swoje Ciało i Krew. Dlatego Eucharystia jest czymś więcej niż symbolem — przyjmujemy w niej samego Chrystusa. Gdy kapłan podaje Hostię i mówi „Ciało Chrystusa”, odpowiadamy „Amen”, wyznając wiarę w Jego prawdziwą obecność.

2 Co to znaczy?

Jest wieczór przed męką. Jezus siedzi z apostołami przy paschalnym stole i robi coś, czego nie było w żadnym obrzędzie: bierze chleb i mówi o nim „to jest Ciało moje”, bierze kielich i mówi „to jest moja Krew”.

Nie mówi „to oznacza” ani „to przypomina”. Mówi „to jest”. I dodaje wyjaśnienie: Krew Przymierza wylana na odpuszczenie grzechów — a więc to, co wydarzy się nazajutrz na krzyżu.

Podczas Mszy Świętej kapłan wypowiada słowa ustanowienia w brzmieniu podanym w Mszale Rzymskim, przekazujące słowa i czyny Jezusa z Ostatniej Wieczerzy.

2 Co to znaczy?

Łukasz przekazuje bardzo ważne polecenie Jezusa: „To czyńcie na moją pamiątkę”. Ostatnia Wieczerza nie jest więc jedynie wydarzeniem należącym do przeszłości. Jezus powierza uczniom Eucharystię, aby była sprawowana w Kościele.

Słowo „pamiątka” nie oznacza tutaj tylko wspominania wydarzenia. W liturgicznym znaczeniu chodzi o sakramentalne uobecnienie Paschy Chrystusa — Jego śmierci i zmartwychwstania.

Kościół widzi w Ostatniej Wieczerzy ustanowienie Eucharystii, a z jej sprawowaniem łączy również ustanowienie kapłańskiej posługi służącej Eucharystii.

2 Co to znaczy?

Dwaj uczniowie opuszczają Jerozolimę rozczarowani i smutni. Zmartwychwstały Jezus dołącza do nich w drodze, ale początkowo Go nie rozpoznają. Wyjaśnia im Pisma, a później przy stole bierze chleb, błogosławi go, łamie i podaje. Wtedy otwierają się im oczy.

Kościół od dawna dostrzega w tej scenie piękne podobieństwo do struktury Eucharystii: najpierw słuchanie i wyjaśnianie Pisma, a następnie łamanie chleba. Nie oznacza to, że Łukasz opisuje tutaj dokładny porządek późniejszej Mszy, ale oba elementy są ze sobą wyraźnie związane.

Dopiero później uczniowie rozumieją, co działo się podczas drogi: „Czy serce nie pałało w nas, kiedy rozmawiał z nami w drodze i Pisma nam wyjaśniał?” (Łk 24,32). Spotkanie ze Zmartwychwstałym przemienia ich i prowadzi z powrotem do wspólnoty.

2 Co to znaczy?

Dzieje Apostolskie pokazują podstawowy rytm życia pierwszej wspólnoty jerozolimskiej: naukę Apostołów, wspólnotę, łamanie chleba i modlitwy.

Określenie „łamanie chleba” stało się jednym z pierwszych chrześcijańskich określeń Eucharystii, ponieważ nawiązywało do gestu Jezusa podczas Ostatniej Wieczerzy. W Dz 2 widzimy więc, że Eucharystia od początku zajmowała ważne miejsce w życiu wspólnoty.

Nie należy jednak przedstawiać każdego biblijnego użycia wyrażenia „łamanie chleba” automatycznie jako technicznej nazwy Mszy. W tym miejscu tradycja Kościoła odczytuje je w kontekście życia eucharystycznego pierwszych chrześcijan.

Tekst pokazuje, że od początku życie Kościoła było związane z nauczaniem Apostołów, wspólną modlitwą, wspólnotą i łamaniem chleba.

2 Co to znaczy?

Paweł mówi bardzo wyraźnie: kielich błogosławieństwa jest udziałem we Krwi Chrystusa, a łamany chleb — udziałem w Jego Ciele. Eucharystia nie jest więc dla Pawła jedynie znakiem wspólnoty, lecz rzeczywistym uczestnictwem w Chrystusie.

Z tego uczestnictwa wynika jedność Kościoła. „Ponieważ jeden jest chleb”, wielu wierzących tworzy jedno Ciało. Komunia jednoczy więc człowieka nie tylko z Chrystusem, lecz także z Jego Kościołem.

Eucharystia ma dlatego także konsekwencje dla naszych relacji z innymi. Nie można oddzielić komunii z Chrystusem od troski o jedność i miłość między Jego uczniami.

2 Co to znaczy?

Pierwszy List do Koryntian powstał wcześniej niż spisane Ewangelie i zawiera najstarszy zachowany w Nowym Testamencie zapis słów ustanowienia Eucharystii. Paweł podkreśla, że przekazuje wspólnocie tradycję, którą sam otrzymał.

Pokazuje to, że tradycja dotycząca Ostatniej Wieczerzy i Eucharystii była obecna w Kościele bardzo wcześnie. Paweł nie przedstawia Koryntianom nowego zwyczaju, lecz przypomina to, co już wcześniej im przekazał.

Eucharystia jest także głoszeniem śmierci i oczekiwaniem na powrót Chrystusa: „śmierć Pańską głosicie, aż przyjdzie”. Łączy więc przeszłość, teraźniejszość i przyszłość — Ofiarę Krzyża, jej sakramentalne uobecnienie oraz oczekiwanie na powtórne przyjście Pana.